نسخه PDF مقاله
میتوانید مقاله را به صورت PDF دانلود کنید
حجم: 0 MBخلاصه مقاله
مقدمه
این کتابچه راهنمای جامع تغذیه کودکان، توسط دکتر حسین آشوری متخصص کودکان و نوزادان تهیه شده و برنامه غذایی کامل را از سن ۶ ماهگی تا ۱۲ سالگی بر اساس اصول علمی و آخرین یافتههای تغذیه کودکان ارائه میدهد.
بخش اول: تغذیه تکمیلی شیرخواران (۶ تا ۱۲ ماهگی)
اصول طلایی تغذیه تکمیلی
۱. غذای کمکی بعد از شیر مادر داده شود
۲. مواد غذایی به تدریج از نظر نوع و مقدار اضافه شوند
۳. از یک نوع ماده ساده شروع و به مخلوط چند ماده برسیم
۴. از یک قاشق مرباخوری شروع و به تدریج افزایش دهیم
۵. غذاها در ابتدا رقیق و کمی غلیظتر از شیر مادر باشند
۶. بین افزودن مواد جدید ۵ تا ۷ روز فاصله بگذاریم
۷. تنوع در غذای کمکی رعایت شود
برنامه غذایی ماه هفتم (اولین ماه)
- هفته اول: شروع با فرنی آرد برنج، از ۱ قاشق مرباخوری در روز تا ۱۲ قاشق (۴ نوبت × ۳ قاشق)
- هفته دوم: افزودن شیربرنج و حریره بادام
- هفته سوم و چهارم: اضافه کردن سبزیجات (سیبزمینی، هویج، جعفری، گشنیز، کدو سبز، لوبیا سبز) و سپس گوشت قرمز یا مرغ
- توجه ویژه: اسفناج تا یک سالگی ممنوع است
برنامه غذایی ماه هشتم (دومین ماه)
- افزودن زرده تخممرغ: از یک نخود شروع و طی ۱۰ روز به یک زرده کامل برسیم
- تنوع در سوپ: اضافه کردن سبزیجات نشاستهای (سیبزمینی، کدو حلوایی، نخودفرنگی)
- ماست: یک قاشق مرباخوری بعد از سوپ (ترجیحاً جدا از سوپ)
- نمونه سوپهای متنوع: گوشت مرغ+هویج+برنج+جعفری+سیبزمینی / گوشت گوسفند+لوبیا سبز+برنج+گشنیز+گوجهفرنگی
برنامه غذایی ماه نهم (سومین ماه)
- دو هفته اول: افزودن حبوبات (عدس و ماش به دلیل هضم آسانتر)
- دو هفته دوم: شروع آبمیوه تازه از ۱ قاشق مرباخوری تا ۶ قاشق
- میوههای ممنوعه تا یک سالگی: کیوی، انواع توت، خربزه، آلبالو، گیلاس
برنامه غذایی ماه دهم تا دوازدهم
- جایگزینی آبمیوه با میوه نرم شده (هلو، سیب، موز)
- غذاهای انگشتی: نان، بیسکویت ساده، ماکارونی پخته، تکههای سیبزمینی یا هویج پخته، کوفته قلقلی
- خرمای رسیده به عنوان دسر
- استفاده از کته نرم با آب گوشت یا مرغ
- اضافه کردن ماهی بدون تیغ
بخش دوم: برنامه غذایی کودکان یک تا دوازده ساله
سال دوم زندگی (۱۲ تا ۲۴ ماهگی)
- تغییر اولویت: شیر مادر بعد از غذا داده شود (برعکس سال اول)
- انتقال به سفره خانواده: تدریجی و متناسب با تحمل کودک
- سفیده تخممرغ: از مقدار کم شروع و به یک سفیده کامل برسانیم
- تنوع پروتئینی: گوشت، مرغ، ماهی، حبوبات، تخممرغ
- مکملها: قطره مولتیویتامین و آهن تا پایان ۲ سالگی
- نکات ایمنی: هرگز کودک را هنگام غذا خوردن تنها نگذارید، از غذاهای خفگیزا پرهیز کنید
برنامه غذایی کودک ۲ تا ۳ ساله (۳۶-۲۴ ماهگی)
جدول گروههای غذایی:
| گروه غذایی مقدار مصرف روزانه تعداد وعده | ||
| شیر و لبنیات | نصف لیوان شیر یا ۱ لیوان دوغ | ۴-۵ |
| گوشت و حبوبات | ۳۰ گرم گوشت یا ۱ تخممرغ یا ۳۰ گرم پنیر | ۴-۵ |
| نان و غلات | ۳۰ گرم نان یا نصف لیوان برنج/ماکارونی پخته | ۴-۵ |
| میوهها | نصف لیوان آبمیوه تازه | ۴-۵ |
| سبزیجات | نصف لیوان سبزی تازه یا پخته | ۴-۵ |
- ۵ وعده غذایی: ۳ وعده اصلی + ۲ میانوعده
- در صورت وزنگیری نامناسب: افزودن ۱-۲ قاشق مرباخوری روغن یا کره به هر وعده
برنامه غذایی کودک ۳ تا ۵ ساله
- افزایش نیازهای انرژی به دلیل رشد سریع و فعالیت بیشتر
- تنوع در وعدهها: صبحانه (نان و کره و مربا/عسل/پنیر/تخممرغ)، ناهار (عدس پلو، سبزی پلو با ماهی، خوراک گوشت)، شام (ماکارونی، کوکوی سبزی، کباب)
- میانوعدههای پیشنهادی: بیسکویت با میوه، نان و خرما، شله زرد، حلوا، بستنی پاستوریزه
برنامه غذایی کودک ۵ تا ۹ ساله
جدول کامل:
| گروه غذایی مقدار مصرف روزانه | |
| شیر و لبنیات | ۱ لیوان شیر یا ماست یا دوغ |
| گوشت و حبوبات | ۴۵ گرم گوشت پخته یا ۱ تخممرغ بزرگ یا ۴۵ گرم پنیر یا ۳/۴ لیوان حبوبات |
| نان و غلات | ۳ لیوان برنج/ماکارونی پخته یا ۶ عدد بیسکویت سبوسدار |
| میوهها | ۱ عدد میوه متوسط یا ۱ لیوان آبمیوه تازه |
| سبزیجات | ۲/۳ لیوان سبزی تازه یا پخته |
برنامه غذایی کودک ۹ تا ۱۲ ساله
- نیاز به کلسیم و آهن افزایش مییابد (دوران بلوغ)
- مصرف شیر و لبنیات: ۱ لیوان در روز
- مصرف گوشت و حبوبات: ۴۵-۶۰ گرم
- فعالیت بدنی منظم و میانوعدههای سالم
بخش سوم: میانوعدههای سالم (۲۴ گزینه)
۱. بیسکویت + یک سیب
۲. یک تکه نان + یک موز
۳. یک تکه نان + ۲ عدد خرما
۴. نان + نصف تخممرغ پخته
۵. نان + پنیر + خیار
۶. یک پیاله شلهزرد
۷. یک نعلبکی حلوا
۸. نصف لیوان ماست + ۲ عدد خرما
۹. ۱۰ عدد بادام نرمشده + آبمیوه
۱۰. بیسکویت + ماست میوهای
و...
بخش چهارم: پیشگیری و مدیریت چاقی کودکان
عوامل مؤثر در چاقی کودکان:
- مصرف غذاهای آماده و فستفود
- استفاده بیش از حد از کامپیوتر و بازیهای ویدئویی
- عدم فعالیت بدنی کافی
- عادات غذایی نادرست خانوادگی
جدول کالری فستفودها:
| غذا کالری چربی | ||
| همبرگر بزرگ | ۵۱۲ | ۲۷ گرم |
| سیبزمینی سرخشده | ۲۵۰ | ۱۹ گرم |
| ۱ لیوان نوشابه | ۲۰۰ | ۰ |
| پای سیب | ۳۶۰ | ۱۴ گرم |
| مجموع | ۱۳۲۲ | ۶۰ گرم |
راهکارهای کمک به کودک دارای اضافه وزن:
۱. حمایت کننده باشید:
- به کودک بگویید او را دوست دارید
- کودک را با هر وزنی بپذیرید
- به حرفهای کودک درباره وزنش گوش دهید
۲. عادات غذایی سالم:
- میوه و سبزیجات تازه در دسترس قرار دهید
- نوشابهها و میانوعدههای پرکالری را محدود کنید
- هر روز صبحانه سالم بدهید
- به عنوان پاداش از خوراکی استفاده نکنید
۳. فعالیت بدنی روزانه:
- پیادهروی به مدرسه یا مغازه
- ثبتنام در کلاسهای ورزشی
- فعالیتهای خانوادگی (باغوحش، پارک)
- محدود کردن تماشای تلویزیون و بازیهای ویدئویی
۴. نقش الگوی مثبت:
- والدین خودشان غذاهای سالم انتخاب کنند
- فعالیت بدنی منظم داشته باشند
- کودکان از والدین الگوبرداری میکنند
دستور پخت غذاهای کمکی (خلاصه):
فرنی (روش اول): آرد برنج ۱ قاشق مرباخوری + شکر نصف قاشق مرباخوری + شیر ۵ قاشق مرباخوری
فرنی (روش دوم): آرد برنج ۱ ق + شکر نصف ق + شیر پاستوریزه ۱۲۰ سیسی
حریره بادام: مشابه فرنی + ۱ قاشق مرباخوری بادام پوستگرفته و رندهشده
سوپ کودک: گوشت بدون چربی (به اندازه یک تخممرغ) + برنج ۱ قاشق مرباخوری + هویج ۱/۳ عدد
پوره سیبزمینی: سیبزمینی پخته + کره/روغن + شیر جوشیده
آش حبوبات: لوبیا + عدس + برنج + گوشت چرخکرده + سبزی + کره
ارزش غذایی: انرژی ۱۸۵ کالری، پروتئین ۸ گرم، آهن ۳ میلیگرم
حلیم گندم: گوشت ۲۰ گرم + لوبیا سفید ۱۰ گرم + گندم نیمکوب ۱۰ گرم + سیبزمینی + کره
شیربرنج: برنج ۱ قاشق غذاخوری پر + شیر ۲/۱ لیوان
غذاهای ممنوعه تا یک سالگی:
| دسته مواد غذایی ممنوعه | |
| آلرژیزا | شیر گاو، سفیده تخممرغ، کیوی، انواع توت، آلبالو، گیلاس، خربزه، بادام زمینی |
| خطر خفگی | کشمش، دانه انگور، ذرت، تکههای سوسیس، آجیل، تکههای سفت سبزیجات، تکههای گوشت |
| مشکلات دیگر | عسل (خطر بوتولیسم)، قهوه و چای پررنگ (بیقراری)، نمک، چاشنیها، نوشابههای گازدار |
برچسبها:
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نفری باشید که نظر میدهد!